TOEWIJZING VAN WONINGEN EN ANDERE PERIKELEN M.B.T. (SOCIALE) WONINGBOUW

TOEWIJZING VAN WONINGEN EN ANDERE PERIKELEN M.B.T. (SOCIALE) WONINGBOUW

Eindnotitie Werkgroep (sociale) Woningbouw.t.b.v. de SGLA, april 2018

Inleiding en vraagstelling

Eind 2016 heeft de SGLA vragen geformuleerd betreffende sociale woningbouw en is er een werkgroepje gevormd met het doel informatie te verzamelen over de (sociale) woningbouw in Amersfoort. De aanleiding tot de oprichting was het voornemen daartoe dat besproken werd tijdens de jaarvergadering 2016 van de SGLA. “De Gemeente wil 2000 nieuwe sociale woningen toevoegen aan de woningvoorraad in Amersfoort, enerzijds door transformatie van kantoren en anderzijds door het bouwen van nieuwe woningen in bestaand stedelijk gebied.” N.a.v. dit voornemen is er door het bestuur van de SGLA eind december een lijstje met een drietal opdrachten opgesteld. (Zie besluit bestuur SGLA dd. 5-12-2016).

  1. Geef een visie op doorstroming: De SGLA heeft hierover aan de gemeenteraad voorgelegd: “Graag vernemen wij hoe de gemeente invloed wil uitoefenen op doorstroming van zgn. scheefwoners. Met de huidige huurprijzen van sociale woningbouw is het trouwens de vraag of er nog wel sprake is van scheefwonen. Met betrekking tot dit punt is inmiddels al vast komen te staan dat steeds meer huurders hun huur niet meer kunnen betalen. Dit mede i.v.m. het feit dat voor de sociale woningbouw in 2003, 2014, 2015 en 2016 de huren in 3 categorieën, t.w. inkomens tot ca. 34.500; vervolgens tot ca. 44.000 en tot slot boven de 44.000 resp. met 2,5 en 5 of 6% verhoogd zijn.

  2. Geef een visie op de invloed van urgente gevallen op de doorstroming: De SGLA heeft hierover aan de gemeenteraad voorgelegd: “De druk op de woningbouw is mede tot stand gekomen door de toewijzing aan urgente gevallen. In hoeverre is deze druk ontstaan door het slopen van goedkope sociale woningen, waardoor de zittende huurders voorrang hebben gekregen? Wat is de invloed van de verkoop van sociale huurwoningen geweest op de totale voorraad?”

  3. Geef een visie op het systeem van woningtoewijzing: De SGLA heeft hierover aan de gemeenteraad voorgelegd: “Is het systeem van woningtoewijzing mede oorzaak van de druk op de woningmarkt? Is er sprake van toename door de regionale verdeling of juist niet? Waarom is dit niet in de analyse opgenomen?”

In overleg met het bestuur van de SGLA is de werkgroep eerst aan de slag gegaan met de onderstaande opdracht.

Geef een visie op het systeem van woningtoewijzing.

De SGLA heeft aan de gemeenteraad voorgelegd: “Is het systeem van woningtoewijzing mede oorzaak van de druk op de woningmarkt? Is er sprake van toename door de regionale verdeling of juist niet. Waarom is dit niet in de analyse meegenomen?”

Hierop zijn vanuit de gemeente geen bevredigende antwoorden gekomen. Het toewijzingssysteem is aan de orde geweest maar wordt verder alleen op bestuurlijk niveau besproken en mogelijk niet verder gemeentelijk geëvalueerd. Wellicht zou de SGLA hierin samen kunnen optrekken met de corporaties, bij wie deze wens tot nadere evaluatie wel leeft.

Werkwijze

Na een oriëntatieperiode heeft de werkgroep contact gelegd met vertegenwoordigers van zowel de gemeente als de Alliantie. Bovendien heeft zij diverse websites en beleidsstukken geraadpleegd. Verder putten de werkgroep leden uit persoonlijke ervaringen en de gesprekkenmet mensen om hen heen, met de gemeente en uit het toewijzingssysteem en uit ervaring met participatie binnen de sociale huursector.

Ad: Is het systeem van woningtoewijzing mede oorzaak van de druk op de woningmarkt? Is er sprake van toename door de regionale verdeling of juist niet?

Voorlopige conclusie

De voorlopige conclusie, d.w.z. gebaseerd op de huidige beschikbare informatie luidt:

“De regionalisering heeft de situatie in Amersfoort nu nog niet wezenlijk veranderd. Het toewijzingssysteem op zichzelf is echter wel een deel van het probleem. Het systeem wordt momenteel niet op alle belangrijke factoren gemonitord en niet publiekelijk geëvalueerd. Dit terwijl het wél als politiek instrument regelmatig wordt ingezet.”

Gegeven de betrekkelijk lage aantallen sociale huurwoningen die er (zelfs in de AV-gebieden) tot nu toe gebouwd zijn én het naar verhouding lage aantal actief woningzoekenden –- zien wij echter het feitelijke effect van het toewijzingssysteem op de druk op de woningmarkt als beperkt. Of men de hogere aantallen sociale huurwoningen die de gemeente nu voornemens is te gaan bouwen echt zal realiseren is bovendien nog geheel onzeker. De grote aantallen koopwoningen die men mogelijk moet bouwen om de sociale woningbouw mede te kunnen financieren en tevens de toenemende trend om actief huizenkopers van buiten de regio aan te trekken zien wij dan ook mede of zelfs meer als de oorzaak van de zogenoemde ‘druk’ op de woningmarkt.

Deze vicieuze cirkel van aanbod en vraag zou doorbroken moeten worden maar dit zal een geheel nieuwe denkwijze vergen in een land waarin de economie ook voor een groot deel draait op de bouwsector. Wat niet wegneemt dat het toewijzingssysteem zo zijn eigen problemen en onduidelijkheden kent!

Diverse kanttekeningen bij het toewijzingssysteem, enkele factoren die van invloed kunnen zijn en vragen:

  • Wat bijvoorbeeld nog steeds een rol speelt is de ‘vervuiling’ van de wachtlijst die door de eerdere opschoon-actie in 2015 – compleet met overgangsregeling – niet is opgelost. Het aantal actief woningzoekenden is immers veel lager (ca. 30%) dan het aantal ‘passief’ ingeschrevenen.

  • Het feit bijvoorbeeld dat een aantal van de actief woningzoekenden zelf een sociale huurwoning achterlaat wordt niet meegenomen in de beleidsvorming: men blijft uitgaan van het nominaal aantal woningzoekenden.

  • Welke rol spelende niet door openbare regelgeving bepaalde huurkortingen die hetzij van tevoren hetzij bij verhuur gegeven worden. Betreft dit de zgn. huurklassenheffing en wat zijn de effecten hiervan?

  • Idem het grote aantal weigeringen en no-shows bij toewijzing (in 2016 meer dan 30%!). Slechts ongeveer 6% van het totale aantal woningzoekenden kon in 2016 daadwerkelijk een woning krijgen…

  • De omvang en duur van de tijdelijke leegstand.

  • Waarom wil de Alliantie terug naar een systeem vergelijkbaar met de oude huur-inkomenstabel waarbij ook de grootte van het huishouden een rol speelt?

  • De stand van zaken van de huidige ‘ijzeren voorraad’.

  • De mogelijkheden van directe bemiddeling.

  • De voor- en nadelen van loting.

  • De invloed van de vrije sector in deze regio.

  • Het tussen de corporaties nogal verschillende beleid bij mutatie.

  • De situatie van de middeninkomens en de reële stand van zaken v.w.b. de zgn. scheefwoners. (NB: het rapport van Deloitte genaamd The State of the State hebben wij nog niet beoordeeld. Daarin is sprake van slechts een minimaal percentage huishoudens waarbij de huur zou ‘kloppen’ met het inkomen.)

  • Wat is de invloed op het mogelijke tekort aan sociale huurwoningen van de zgn. gemengde complexen waar (opnieuw) overgegaan wordt op verhuur i.p.v. verkoop?

  • Wat is de stand van zaken m.b.t. sociale koop en is het mogelijk deze woningen te betrekken bij de door het toewijzingssysteem te verdelen woningen?

  • Hoe groot zal het werkelijke aantal urgenten zijn over een paar jaar, wanneer Amersfoort Vernieuwt zal zijn afgerond en er meer zicht is op de omvang van de instroom van statushouders?

Aanbeveling: openbare discussie toewijzingssysteem en woningaantallen

  • Wij pleiten in het licht van al het bovenstaande voor een (openbare - en dus niet alleen op bestuurlijk niveau plaatsvindende) vervolgdiscussie c.q. evaluatie m.b.t. het regionale toewijzingssysteem, waarin alle verborgen gebreken maar ook de merites aan bod komen. Hetzelfde geldt voor de koopsector (RRV etc.). Welke huishoudens van binnen en buiten de regio vestigen zich hier en waarom en moeten we dat willen. Hoeveel woningbouw is daar nu echt voor nodig.

  • NB: te beschouwen als herhaald en ingevoegd zijn hier de beide inspraaknotities van de SGLA van 9 mei 2017 (uitwerking sociale woningbouw) en 6 juni 2017 (RRV). Daarin staat onder andere een berekening van de woningaantallen die tot nu toe gebouwd c.q. gepland zijn. De conclusie is dat Amersfoort al veel meer gebouwd heeft dan de taakstelling was in het kader van groeistad.

Het blijft echter moeilijk cijfermatig eenduidige conclusies te trekken, bovendien zijn er altijd weer nieuwe getallen te produceren aan de hand van bijvoorbeeld demografische golfbewegingen. Eenieder heeft zo zijn eigen waarheid.

Mogelijke oplossingsrichting(en) die de SGLA zou kunnen bepleiten t.a.v. het toewijzingssysteem

  • Een terugkeer naar een duidelijke huur/inkomenstabel waarin de huishoudengrootte eveneens een rol speelt is wellicht een idee, mits er sprake kan blijven van enige keuzevrijheid voor woningzoekenden (!).

  • Verder stellen wij voor álle urgenten via directe bemiddeling aan een woning te helpen waarbij ook de spreiding beter gestuurd zou kunnen worden. Transitie van kantoren lijkt vooral voor jongeren en senioren geschikt.

  • Ten behoeve van de doorstroming in het algemeen adviseren wij naast de werkwijze met de zgn. wooncoaches ook flankerend beleid – lees: een verhuiskostenregeling – te ontwikkelen, omdat de wooncoaches op dit moment nu eenmaal weinig concreets te bieden hebben. Dwang is wat ons betreft echter uit den boze. Het (opnieuw) labelen van (een variatie aan!) woningen voor diverse typen ‘doorstromers’ zou een variatie aan woonmilieus kunnen doen ontstaan. Echter: een optelsom van postzegels is niet hetzelfde als het belang van een wijk.

  • Er moet voorts volledige informatie per woning gegeven worden op de site van Woningnet en de corporaties zouden de verschillen in hun werkwijze bij mutatie moeten verkleinen. Ook zijn er verbeteringen denkbaar in het proces wanneer men eenmaal op een woning gereageerd heeft. Dit alles om het grote aantal weigeringen en no-shows naar beneden te brengen. Bredere samenwerking in de regio tot slot zou hieraan ook een bijdrage kunnen leveren, vooral waar het de toewijzing aan urgenten betreft.

  • i.p.v. “tot een minimum beperken” , zoals nu in de Prestatieafspraken staat vermeld onder Kernboodschap, zou het wenselijk zijn dat verkoop en liberalisatie volledig gestopt worden.

    NB: Zijn de gelden uit de verkoop van huurwoningen in de laatste 15 jaar daadwerkelijk ten goede gekomen aan de bouw en/of verbetering van bestaande dan wel aan de bouw van nieuwe huurwoningen?

  • Het is wenselijk prestatieafspraken te maken tot de eerste (592,-) en tweede aftoppingsgrens i.p.v. van alleen de 710,68 te benoemen, zodat de eerste twee categorieën beter worden bediend.

  • Er zouden meer grondgebonden woningen ontwikkeld moeten worden, die ook groter zijn dan de minimale omvang die op het moment gebruikelijk is. Deze zouden beter aansluiten bij de vraag en andere doelgroepen kunnen bedienen.

  • De suggestie uit Raadsinformatiebrief 5617452 om te onderzoeken in hoeverre actief grondbeleid ( verwerving, wet voorkeursrecht gemeente ) hiervoor ingezet kan worden lijkt ons, gezien ervaringen uit het verleden, geen goed idee.

Kanttekening: landelijke regelgeving

De regio Eemland bevindt zich niet in een niemandsland en het is niet zo gemakkelijk helder te krijgen welke ontwikkelingen nu precies door landelijke maatregelen ontstaan en welke meer lokaal c.q. regionaal bepaald worden. Daarvoor is de regionale werkwijze ook nog te vers en de evaluatie nog te onvolledig.

Denk in dit verband aan de recente regels rondom de huurtoeslag en het ‘passend toewijzen’; de inkomensafhankelijke extra huurverhogingen van de afgelopen jaren; denk ook aan de verhuurdersheffing die op zichzelf al de steeds hogere huren bepaalt en het effect van de, in de afgelopen 15 jaar, landelijke en regionale vrij massale verkoop van al dan niet gerenoveerde huurwoningen op de doorstroming, ook van de middeninkomens; de taak van gemeenten i.v.m. de toegenomen aantallen statushouders; demografische ontwikkelingen enz.

Individuele inbreidingslocaties, voor zover bekend

Zoals gezegd: een optelsom van postzegelplannen staat o.i. niet gelijk aan het werken aan het wijkbelang. Het is net als vroeger bij de WiBSG-lijst (een lijst met mogelijke locaties voor Woningbouw in het Bestaand Stedelijk Gebied): men informeert de huidige bewoners in plaats van samen ideeën te scheppen en uit te gaan van de behoefte van de wijk. En passant worden tevens diverse ecologische zones opgeofferd wat het gebrek aan continuïteit in het beleid onderstreept zoals een deel van de Valleikanaalzone, de kop van Schothorst en Schothorsterlaan 88 (precedentwerking!), de Schans, Vathorst West etc. De onderbouwing van de benodigde aantallen woningen (sociale huur; over sociale koop lezen we weinig) is discutabel en de borging van een voldoende percentage sociale woningbouw per locatie lijkt nog net zo boterzacht als altijd. Dit alles zal leiden tot verzet en de lijst woningzoekenden eerder langer dan korter maken verwachten wij . Mede omdat projectontwikkelaars vooral een verdienmodel hanteren en er veel uitzonderingen mogelijk zijn om het percentage van 35% te ontlopen.

Hierbij is het ook van belang om de stand van zaken te achterhalen m.b.t. de plannen van de NV-Utrecht, de nieuwe Ruimtelijke Regionale Visie, de terugkeer van Vathorst-West als bouwlocatie enz. Voorts ligt er het spanningsveld tussen de rode contour en inbreiden in de bestaande stad.

Leefbaarheid (mag niet ontbreken)

Tot slot: Wat betreft het thema Leefbaarheid & Duurzaamheid zouden wij graag de nieuwe ‘wijkteams’ bestaande uit bewoners en begeleid door 033indebuurt versterkt zien mede vanuit de diverse bewonerscommissies van de corporaties zodat deze, evt. samen met andere bewonersinitiatieven, een volwaardige partner in de wijken kunnen worden.

Het streven naar een goed functionerende wijk zien wij als een gezamenlijk belang en een mogelijkheid voor de SGLA en bijvoorbeeld de corporaties om elkaar meer te gaan ‘vinden’. De raad voor het landelijk gebied heeft ooit groennormen opgesteld. Misschien zijn deze nog bruikbaar?

In het kader van de leefbaarheid zal vasthouden aan de 35% sociale woningbouw wel afhankelijk moeten zijn van de samenstelling van de wijk.

Werkgroep (sociale) Woningbouw SGLA

Bewonersgroepen na nieuw onderzoek: westelijke rondweg onnodig

Na verhuizing ziekenhuis De Lichtenberg bijna halvering autoverkeer in ochtendspits 

Bewonersgroepen na nieuw onderzoek: westelijke rondweg onnodig 

Amersfoort - Zes bewonersgroepen vragen de Amersfoortse politiek om een onafhankelijke herberekening van de westelijke rondweg tussen de Stichtse Rotonde en de Amsterdamseweg in Amersfoort. De nieuwste bevindingen van de bewonersgroepen laten zien dat de aanleg van een nieuwe rondweg onnodig is. “Er is geen probleem met de doorstroming op de huidige rondweg. Nu niet en zelfs niet als Amersfoort doorgroeit tot 180.000 inwoners in 2040 en bedrijventerrein Isselt doorgroeit naar 10.510 arbeidsplaatsen”, zegt Elbert Veerman namens de bewonersgroepen.

Dat er veel minder auto's op de bestaande rondweg rijden, komt volgens de bewoners door de verhuizing van ziekenhuis De Lichtenberg eind 2013 van de Utrechtseweg naar de Maatweg in Amersfoort-Noord. “Daarmee is enorm veel wegcapaciteit vrij gekomen”, zegt Veerman. “De medewerkers en de bezoekers van De Lichtenberg - en vooral ook de poliklinieken - zorgden voor bijna de helft van de 900 auto’s in het drukste spitsuur 's ochtends op de Daam Fockemalaan en Barchman Wuytierslaan. Na de verhuizing van De Lichtenberg is dat aantal met ruim 400 auto's afgenomen.”

De dagelijkse werkelijkheid op de rondweg valt niet te rijmen met de verkeersmodellen van de gemeente, stellen de bewonersgroepen. Bij de files in Amersfoort, die elke dag worden weergegeven door TomTom, ontbreekt de westelijke rondweg steevast, zelfs nu de Wilhelminalaan is afgesloten.

Verkeerskundig bureau XTNT constateert invoerfouten in het Verkeersmodel 2011 voor de Westelijke Ontsluiting. Zolang niet duidelijk is hoe deze fouten hebben doorgewerkt in de  verkeersprognoses, is evenmin duidelijk hoever die prognoses van de werkelijkheid afzitten, is de conclusie van XTNT.

Fundamentele vragen heeft ook prof. dr. G. P. van Wee, hoogleraar mobiliteit en transport aan de Technische Universiteit Delft. Na een eerste scan ziet hij geen onderbouwing van het nut en de noodzaak voor een nieuwe rondweg.

Pas op de plaats

De zes bewonersgroepen vragen de politiek nu om een pas op de plaats te maken met de westelijke rondweg. Gezien de nieuwste inzichten verzoeken zij om een herberekening van nut en noodzaak van de rondweg én een herberekening van de financiële gevolgen voor Amersfoort. Het budget van 67,1 miljoen euro voor de aanleg van de nieuwe westelijke rondweg is immers al weer vier jaar oud, terwijl de bouwkosten de afgelopen jaren niet alleen fors zijn gestegen, maar nog steeds snel verder stijgen. De afgelopen dagen zijn de belangrijkste bevindingen gepresenteerd aan gemeenteraadsfracties (zie bijlage PowerPoint presentatie)

De bewonersgroepen zijn:

Samenwerkende Groeperingen Leefbaar Amersfoort,

Vereniging Behoud Bos Birkhoven Bokkeduinen,

Stichting Woonklimaat Berg,

Buurtcomité Beroemde Vrouwenbuurt,

Belangenvereniging BW-laan even nummers en

de bewoners van de Prins Constantijnlaan.

VALETIJNS DEBAT 14 FEBRUARI 2018

Aanstaande woensdag presenteren AmersfoortKiest en SGLA het Valentijnsdebat

Wat is er van beloftes van vier jaar geleden waargemaakt en kunnen wij loze beloftes voor na 21 maart ontmaskeren?  Hard tegen hart; Hard op de inhoud, maar met Hart voor de stad.  Onder leiding van Peter de Langen, Nienke Gorter en Jelle Koolstra.

Een van de onderwerpen  https://vimeo.com/255047791

14 februari in het KAdECafé aan het Eemplein 75

Aanvang 20.00 uur.

Gratis toegang en een consumptie.

Betreft: BRANDBRIEF Regionale Ruimtelijke Visie

Betreft: BRANDBRIEF Regionale Ruimtelijke Visie

Amersfoort, 6 december 2017

Geachte Raadsleden,

Wij zijn verbijsterd over de gang van zaken met betrekking tot de voorgenomen besluitvorming over de Regionale Ruimtelijke Visie (RRV).

Op 27 juni jl. nam u het besluit “De noodzakelijkheid en haalbaarheid van de in de visie genoemde concrete zaken vereisen nader overleg in de raad en om aan voldoende democratische legitimiteit te komen ook meer betrokkenheid van onze inwoners. Dit geldt waarschijnlijk tevens voor andere gemeenten. De Raad vraagt daarom om de genoemde datum van 1 december 2017 te vervangen door 1 juli 2018 om in de gelegenheid te zijn deze visie voor inspraak voor te leggen aan onze inwoners.”

Een heldere en concrete afspraak: Besluitvorming over een belangrijk thema als "Verdere groei van Amersfoort" tillen we over de verkiezingen heen én we gaan hierover het gesprek aan met de inwoners van de stad.

Nu wordt de besluitvorming plotseling totaal gewijzigd!

Het College wijzigt onderstaande items in het concept Raadsvoorstel

1. Vaststelling van de RRV wordt niet uitgesteld tot juli 2018, zodat de RRV niet voor inspraak aan de inwoners wordt voorgelegd.

2. In het proces is Participatie van inwoners uitgesloten.

3. Achterliggende gedachte is volgens het raadsvoorstel, dat een regionale visie vaak te abstract wordt bevonden door inwoners en dat de gemeenteraden weten wat er leeft onder hun inwoners en daarom hun inwoners op de juiste manier vertegenwoordigen.

Zoals gezegd, wij zijn hierover verbijsterd. Met het negeren van de eerder door de Raad vastgestelde besluitvorming wordt niet alleen de Raad maar worden ook de inwoners niet serieus genomen, hetgeen impliceert dat inwoners te dom en niet in staat zijn input te leveren m.b.t. tot het thema “Verdere groei van Amersfoort”.

Wij zien dit als het bruuskeren van de inwoners én de Raad.

Wij vinden dit een staaltje van ouderwetse regentenpolitiek! Maar wij zijn ook boos en zeer teleurgesteld. Het gaat om belangrijke thema’s in de RRV, die de politieke partijen niet in hun verkiezingsprogramma’s van deze periode hadden staan. Inwoners hebben met het uitbrengen van hun stem dus geen rekening kunnen houden met hetgeen de politieke partijen hierover nu plotsklaps besluiten. Het gaat om thema’s als verdichting, uitbreiding, hoogbouw, optopping, leefbaarheid, behoud van groen etc. Het is impliciete besluitvorming waar u en vanaf maart 2018 de nieuwe Raad steeds mee zullen worden geconfronteerd. De redenatie dat het slechts om indicatieve getallen gaat, is natuurlijk een drogreden. De getallen staan er en blijven er ook staan, zodat u daar steeds op aangesproken zult worden. Het gaat om mogelijke toevoeging van duizenden woningen in Amersfoort, waarbij het vroegere thema Manhattan aan de Eem in het niet valt.

De RRV heeft grote gevolgen en het kan niet zo zijn, dat een zo’n belangrijk thema er voor de verkiezingen doorheen gejast wordt!

Behoorlijk bestuur betekent dat inwoners vooraf de gelegenheid moeten hebben gehad hun input te leveren.

Geachte Raadsleden, hopelijk beseft u dat u een grote verantwoordelijkheid neemt, als u toch over gaat tot een inmiddels gewijzigde besluitvorming inzake de RRV. De regentenpolitiek wordt dan weer in ere hersteld en worden de inwoners, niet voor de eerste keer, weer gebruuskeerd. Wij spreken u daar persoonlijk, in uw rol als volksvertegenwoordiger, op aan.

Wij doen een dringend beroep op u om uw oorspronkelijke besluit te handhaven: Het besluit over de verkiezingen heen te tillen én inwoners serieus te nemen en hen te betrekken bij het thema “Wel of geen verdere groei van Amersfoort”.

Wij verwachten dat u onze brandbrief naar waarde weet te schatten en hopen dat u uiteindelijk tot het oorspronkelijk aangenomen voorstel zult besluiten.

Met vriendelijke groeten

Namens

Samenwerkende Groeperingen Leefbaar Amersfoort

Peter de Langen

voorzitter